دو محمد بن بحر را كه هر دو شيعى هستند در ( معجما 18 : 31 و 35 ) آورده است . رياض العلماء و حياض الفضلاء . از ملا عبد الله افندى ( 1066 - 1131 ) تصحيح احمد اشكورى حسينى سال 1401 ق در 6 جلد و هم ايشان در سال 1415 ق جلد هفتم آن را چاپ كرد . ليكن باز هم ناقص است ، اين كتاب از منابع كار من در اين جا است . زامباور ( ادوارد فون - ) Edvvard von Zambaur م 1949 م . خاورشناس اتريشى و سفير آن كشور در سال‌هاى ( 1913 - 1918 م ) در دربار عثمانى بود . او در سكه شناسى تخصص داشت . او را است « انساب و دودمانهاى فرمانروايان در تاريخ اسلام » كه به دو زبان آلمانى و فرانسه چاپ كرد . گروهى از استادان دانشگاه قاهره آن را به عربى گردانيده با يك پيشگفتار به تاريخ 1951 م پخش كردند . دكتر محمد جواد مشكور ( 1297 - 1374 خ ) نيز آن را به فارسى گردانيد . من در اينجا به صفحه‌هاى چاپ عربى حوالت مىنمايم . كارزا مباور ، از همانندش كه لين پول در سالهاى ( 1893 و 1925 م ) پخش كرد و عباس اقبال آشتيانى آن را در سال 1312 خ به فارسى گردانيد كاملتر مىباشد . زاهد ( بوعمر - ) هم روزگار خالويهء همدانى ( م 370 ) نگارندهء ياقوته . ياقوت در يك جا از او ، و در جاى دگر از كتاب او « عشرات » نقل دارد . ن . ك : چ ع 2 : 238 : 23 . زبير بكّار : اسدى ( 172 - 256 ) ياقوت در 45 جا كار او را منبع كار خود قرار داده است . ن . ك چ ع 1 : 103 ، پانوشت 1 . ( زركلى 3 : 74 ) زجّاجى : عبد الرحمن نهاوندى تبار و زادگاه ( م 337 ) پسر اسحاق . او در بغداد عربى آموخت و از پايه گذاران دستور زبان عرب شد . ياقوت از كتابهاى بسيار وى در سى جا نقل دارد ( زركلى 4 : 69 ) ن . ك چ ع 1 : ص 91 ، پانوشت 5 . زركلى : خير الدين پسر محمود پسر محمد . زادهء بيروت 25 يونيه 1893 م . همانجا نوامبر 1976 م او زندگينامهء خود را در اعلام ج 10 ، ص 275 آورده است . اعلام فرهنگ زندگينامه‌هاى عربى نگاران و عربشناسان است . در 10 جلد . چ دوم . من به صفحه‌هاى اين چاپ حوالت داده‌ام . و در مدت ده سال اقامتم در بيروت بارها به خدمتش رسيده استفاده مىكردم ، و گاهى شونيزم عربى او مرا خسته مىكرد . زمخشرى : بوالقاسم محمود پسر محمد خوارزمى ( 467 - 538 ) تا هنگامى سنجر سلجوقى ( ز 479 پادشاه 511 م 552 ) ايرانگرا و نيمه گنوسيست بود ، او را گرامى مىداشت ، چون پس از قتل بىجا و عجولانهء عين‌القضات ناگزير با خليفهء بغداد بساخت ، زمخشرى بگريخت و شاگردانش چون عمرانى زندانى شدند . زمخشرى براى رهايى از زخم سنّيان چندى در مكه بزيست و لقب جار الله به خود داد ، او دانشمندى بزرگ ، در اصول پيرو مذهب نيمه گنوسيست معتزلى ، و در فروع مرجى حنفى است . فرهنگ عربى به فارسى او بار دوم به تصحيح محمد كاظم امام . در تهران 1343 خ چاپ شده است . ياقوت نزديك دويست بار از وى نقل مىكند . ن . ك ص 7 ، مقدمه ، پانوشت 7 .